در قدیمی ترین کتابخانه ی دانشگاه آکسفورد  ، که یکی از قدیمی ترین کتابخانه های اروپا محسوب می شود بخشی اختصاص داده شده به یک شاهزاده ایرانی که البته از او اثری در وبلاگستان فارسی و کتابهای تاریخ فارسی دیده نمی شود ! این یادداشت را فقط جهت معرفی آرشامه ( آرشام ) که ساتراپ یا حاکم محلی مصر بوده است می نویسم و امیدوارم که کسانی که در حیطه تاریخ ایران فعالیت می کنند به این بخش نانوشته از تاریخ ایران بیشتر توجه کنند.

آرشامه (آرشام ) در حدود سال های 600 قبل از میلاد زندگی می کرد و پدربزرگ داریوش بزرگ بود و عمری بسیار طولانی داشت . از 50 سال قبل که 12 نامه از این ساتراپ بدست آمد فصل جدیدی در شناخت زبان آرامی گشوده شد . در واقع طبق اصول شاهنشاهی در دربار ایران می بایست به زبان پارسی صحبت کرد و به زبان آرامی متون اداری را نوشت و صحبت کردن در دربار به زبان مصری آزاد بود اما ساتراپ و پیشکار او فقط به زبان پارسی صحبت می کردند. از متن نامه ها متوجه می شویم که ساتراپ یعنی آرشام در بابل بوده است و به پیشکار خود نامه می فرستاده ، محتوای نامه ها درباره مسائل مالی و اداری و همچنین شورش افراد مصری است.

اما مطلب بسیار جالب این است که در پاسخی که از سوی پیشکار ساتراپ به سمت ساتراپ فرستاده شده یک کتیبه نیز ضمیمه شده است که شاید نشان دهنده وضعیت نیروهای گارد ویژه در مصر است ! نشان فروهر در بالای کتیبه تقریبا قابل تشخیص است .

طبق آخرین نتایج از تحقیقات دانشگاه آکسفورد از این نامه ها می توان وضعیت سیاسی ، اقتصادی ، سازمانی ، ذخیره سازی منابع ، پیش بینی نیاز جامعه ، فرهنگ حسابداری ، سفر و کنترل کشور از راه دور ، سیستم های نظامی و غیره و غیره را فهمید . محققان اکنون با قاطعیت می گویند که یک گروه از نخبگان در زمینه های مختلف شاه و ساتراپ های او را احاطه کرده بودند و به او در زمینه های مختلف مشاوره می دادند . پادشاهی که حرفش قانون  محسوب میشد هیچ حرفی را بدون مشاوره نمی زد.

در پایان بیشتر از این پا در کفش دوستان تاریخ نگار نمی کنم و فقط منابع خود را در این زمینه معرفی می کنم و امیدوارم تا این موضوع در تاریخ ایران به خوبی بسط پیدا کند و شفاف شود. البته قبل از آن متن یکی از نامه های آرشامه را که به انگلیسی ترجمه شده می آورم :

منابع :

http://arshama.classics.ox.ac.uk/downloads/Tuplin-Administration%20in%20the%20Bodleain%20Arshama%20Letters.pdf

http://www.scribd.com/doc/57862235/7/Letters-from-Persian-Officials

http://arshama.classics.ox.ac.uk/

Advertisements